Othmar Pferschy

Fiilen İstanbul’u tanıtan fotoğraf çekimlerinin ne zaman başladığını hep merak etmişimdir. Benim gibi turizmciler için görsel malzeme vazgeçilmez bir medyadır, her türlü tanıtımlarımızda kullanırız. Broşür, internet sayfası, duyuru, kartpostal, takvim, afiş vb. Araştırmalarım beni Othmar Pferschy adlı bir Avusturyalı beyefendiye çıkarttı. Kendisi bulabildiğim en eski tanıtım fotoğrafları çeken kişi, belki daha da eskileri vardır… Ancak Othmar Pferschy ömrünün bir kısmını tamamıyla bu amaç için harcamış. 1898 yılında Avusturya’nın Graz kentinde doğan Othmar “biraz da gençliğin verdiği bir macera hevesiyle” Orient Ekspresi Treni’ne binip İstanbul’a gelmiş. Böyle cesur yürekleri severim, keşfetme heyecanı duyanları.

İstanbul’a turist olarak gelen Othmar o zaman popüler olan bir dalgaya kapılmış, Avusturyalılar’ın peşini bırakmayan bir Rum hanıma gönlünü vermiş ve evlenmiş. Evlilik sonrası geçimini sağlamak için İstanbul’un o zamanki ünlü fotoğrafçısı Français Stüdyosu’nda çalışmaya başlamış. Altı yıla yakın burada çalışan Othmar İstanbul üzerine pek çok fotoğraf çekmiş. Bence hepsi birbirinden güzel ve İstanbul’umuzun ne kadar eşsiz bir şehir olduğunun göstergesi. Elbette ne kadar da değiştiğinin bir tarihsel kanıtı. Özellikle Ayasofya içinde kılınan namaz konulu fotoğrafı bence eşsiz, ilk defa gördüm ve aşık oldum.

Français Stüdyosu’ndan ayrıldıktan sonra belli bir süre işsiz kalmış. O dönemde Vedat Tör ülkenin yurtdışında tanıtımı için bir dergi çıkartma arifesindeymiş. Derginin adı La Turquie Kemaliste. Türkiye’nin tanıtımını üstlenecek olan bu müthiş bir dergi olması amaçlanıyormuş ancak bu hedefi sağlamak için bol fotoğrafa ihtiyaç varmış. Vedat Bey o dönemin tüm vali, belediyeye çağrıda bulunuyor ancak ellerinde yeterli, daha doğrusu kaliteli, bu amaç için kullanılacak fotoğraf yok, İstanbul’un tarihini, Türkiye’nin arkeolojik servetini, turistik zenginliklerini sergileyecek fotoğraflar yok.

Bir şekilde Vedat Bey ile Othmar’ın yolları çakışıyor. Karşılıklı anlaşıyorlar ve Othmar takip eden 5 yıl boyunca Türkiye’yi dolaşıyor adım adım 16-17 bin kare fotoğraf çekiyor. Van’dan Bitlis’e Bodrum’dan Karadeniz’e, İstanbul’dan, Silifke’ye uzanan geniş bir coğrafyada…

Bu iki azimli ruhun sayesinde şimdi elimizde çok nadir, özel ve cidden paha biçilmez fotoğraf arşivi var. Ben internette gördüğüm kadarıyla ağırlıkta İstanbul çekmiş Othmar (ne de olsa bu şehirde yaşamış) ama nadiren gördüğüm Anadolu fotoğrafları da, özellikle eski La Turquie Kemaliste dergilerinde nefesimi kesti.

Böylece farkında olsun olması ülke turizmine ciddi katkıda bulunmuş bu iki insanı anmış olmak istedim. Bence Othmar Pferschy İstanbul’un İlk turizm fotoğrafçısı. Bazı temel taşlar onlar sayesinde atılmış olabilir veya olmayabilir ancak sarf edilen emek şapka çıkartılacak nitelikte…

Othmar Pferschy-Unkapanı
Othmar Pferschy-Unkapanı
Share